Zaczynając nagrywać rolki, albo filmy na YouTube rzadko kto ma możliwość zatrudnienia profesjonalnego operatora kamery i montażysty. Warto nauczyć się podstaw kadrowania, bo ułatwi to późniejszy montaż. To często jest część pracy ta najmniej wdzięczna. Sama nie lubię montażu, ale nauczyłam się montować i obsługiwać kamerę. Im lepiej zrobię zdjęcia (tak w nomenklaturze operatorów kamery nazywają się ujęcia do jednego materiału video), tym łatwiej i szybciej mogę zmontować film. W tym artykule zebrałam podstawowe informacje dotyczące kadrowania i ustawiania planów filmowych, które na początek przygody z nagrywaniem filmów, albo raczej filmików czy shortów na YouTube lub rolek na Instagram w zupełności wystarczą. Poniżej znajdziesz słowniczek pojęć i krótki opis kadrów oraz tego jak je łączyć, żeby szybko i sprawnie montować. Na początek zadaj sobie pytanie: Po co to robisz i dla kogo? Czyli kto jest odbiorcą? Będę powtarzać to jak mantrę: Po co i dla kogo? Później zastanów się co chcesz pokazać. Od tego zależy w jaki sposób będziesz kadrować.
- Kadr to (pojedynczy obraz filmowy ograniczony ramą. Najbardziej podstawowa kompozycja filmowa ) podaję za Jackiem Ostaszewskim – to co widzimy na ekranie.
- Ujęcie to najmniejsza ruchoma część filmu między cięciami. Ma początek ,środek i koniec. W kamerze to będą pojedyncze pliki – podobnie na karcie pamięci. Ujęcia mogą być statyczne, czyli nieruchome – jeśli pokazują np. miejsce zdarzenia. Przykład. Film o świecach zapachowych w Waszym sklepie. Szerokie, statyczne ujęcie sklepu np. z migającym napisem, ujęcie świec, lady, kogoś, kto podnosi świecę. Dobrze, aby ujęcie miało minimum 4 sekundy, aby uzyskać efekt tych 4 sekund po zmontowaniu nagraj dwa razy tyle czyli 8 sekund, albo więcej. Będzie wtedy z czego ciąć.
- Scena podobnie jak w powieści tak i w filmie składa się z kilku lub kilkunastu ujęć i ma swój fabularny początek środek i koniec. Np. Sklep z zewnątrz, wejście do środka i przywitanie się ze sprzedawczynią, która wychodzi, żeby pokazać produkt. Jedność miejsca i akcji, czyli w scenie jest jedno miejsce, nie przenosi się akcji np. na zaplecze, jeśli jesteś z kamerą w recepcji.
- Sekwencja -przedstawia jakiś fragment historii lub całą historię i składa się ze scen, ale nie muszą się dziać w tym samym czasie np. Scena ze sprzedawczynią, kolejna jak podchodzą do świec, kolejna jak klientka świece ogląda. Sekwencja ma punkt kulminacyjny i zakończenie –np. klientka decyduje się na świece, kupuje, sprzedawczyni pakuje świecie i podje klientce.
- Plan zdjęciowy to miejsce, gdzie wykonywane są zdjęcia do filmu, ale także w slangu filmowym, sposób postrzegania przez kamerę filmowanego obiektu w stosunku do otaczającego go tła. Kadr obejmuje fragment przestrzeni. Sposób kadrowania wynika z odległości kamery od filmowanego obiektu lub użytej ogniskowej obiektywu.
Plan określa się w stosunku do ludzkiej postaci, czyli całego człowieka od stóp do głów.
Plany są szerokie, średnie i bliskie.
Szeroki – największy totalny – coś tam widać, ale głównie zarys czyli np. miasto z lotu ptaka, góry, jakąś drogę w oddali, człowieka nie widać wcale. W naszym przypadku byłoby to np. miasto filmowane z drona, most lub ratusz, albo inny charakterystyczny element po którym widz jest w stanie zorientować się o jakie miasto chodzi,
Ogólny – widać już ulicę, grupę ludzi, i widać bohatera np. całą jego sylwetkę jak idzie po deptaku albo rynku albo klienta idzie ulicą wśród innych ludzi. Jeszcze nie wie gdzie jest sklep ze świecami 🙂
Pełny – widać całą postać(od stóp do głów), ale nie wiadomo co mówi czy myśli, bo nie widać mimiki. Np. Idzie ulicą do swojego sklepu, albo otwiera drzwi lub przypina rower pod sklepem.
Plan amerykański – od kolan w górę, mój ulubiony, bo najbardziej naturalny widzimy gestykulację, twarz, ruchy ciała. Klientka już wie, że chce kupić świece i wie, że trafiła do właściwego miejsca.
Plan średni – od bioder albo od pasa w górę – dobry do dialogów, bo widać mimikę, można rozpoznać co mówią – podają sobie ręce np. na przywitanie, albo wizytówkę, albo płacą w sklepie. Naszą klientkę wita sprzedawczyni, pyta w czym może pomóc, jak doradzić. Klientka się rozgląda.
Półzbliżenie – wyżej niż od pasa -od łokci w górę, tzw. popiersie. Najczęstszy plan na livach, portret, tu bohater jest ważny. Widać jak np. sprzedawczyni coś mówi, klientka pyta o towar, zastanawia się, rozmyśla. Widz widzi mimikę, gestykulację, gesty.
Zbliżenie – z punktu widzenia emocji najważniejsze, widać mimikę, oczy. W przypadku naszego sklepu ze świecami – radość na twarzy klientki, że znalazła to czego szukała, uśmiech klientki, ma wymarzony prezent.
Duże zbliżenie – fragment twarzy z obciętym czołem np., tylko oczy, tylko uśmiech. W sklepie może to być duże zbliżenie na uśmiech, albo tylko na oczy, które marszczą się pod wpływem uśmiechu.
Detal – pokazanie przedmiotu, który ma znaczenie, pistolet, portmonetka, produkt np. świeca w dłoniach klientki, karta płatnicza, pieniądze, opakowanie, wstążeczka od torebki prezentowej.
Są również makrodetale np. coś czego nie widzi ludzkie oko, albo jest bardzo malutkie np. ziarnko kawy np. z tych ziaren powstaje doskonała mieszanka, albo w przypadku świec zbliżenie na knot, który jest zrobiony z jakiegoś specjalnego splotu liny.
Ważne w kompozycji, żeby plany i kadry były poukładane naprzemiennie, ale o tym szczegółowo napiszę w innym artykule. Kadry mogą być ułożone np. tak. szeroki, średni, detal, średni, szeroki, średni, ujecie z prawej, z lewej, góra, dół, przejazd i statyka.
O planach więcej dowiesz się z tego filmu z kanału Sfilmowani. Swoją drogą polecam ich recenzje filmów, a cykl „Paździerze roku” to złoto.
Zapraszam do czytania innych artykułów i do zaglądania na moje media społecznościowe, gdzie znajdziesz mnie pod nazwą Monika Suder Kobiektywnie